Masterclass Francisco Cruz

In week 40 en week 41 verzorgde Francisco Cruz masterclasses voor studenten van Rotterdam Circus Arts. Cruz is één van de drijvende krachten in de voorstelling Traces van het gezelschap The 7 Fingers (Les 7 Doigts de la Main), de nieuwste circussensatie uit Montréal, Canada. De voorstelling Traces was de grote hit tijdens het Edinburgh Festival in 2007. Traces is een mix van circus en straattheater, inclusief Chinese acrobatiek, stunts, humor, muziek en dans.

‘Houd je van basketbal? Dan doe je een act met basketbal’

‘Als je op deze manier achterover valt, jaag je jezelf angst aan. Je moet je partner je hele gewicht geven. Je moet op hem vertrouwen. Doe het nog een keer.’ Francisco Cruz helpt een studente met een achterwaarts salto afgezet door de benen van haar liggende partner. ‘Buig je rug meer. Ja, goed zo! Voel je dat je jezelf laat draaien? Dat is het! Doe het nu nog vijf keer, zodat je het gevoel vast houdt.’

Francisco Cruz (Vallejo, Californië, 1983) is nauwelijks ouder dan de studenten die hij eind september, begin oktober twee weken lang masterclasses geeft aan de opleiding Rotterdam Circus Arts. Toch heeft hij reeds een indrukwekkend curriculum opgebouwd. Nog voordat hij afstudeerde aan de École Nationale de Cirque van Montreal werden hij en vier medestudenten, onder wie zijn broertje Raphael, gebeld door de circussensatie Les 7 Doigts de la Main (The 7 Fingers) om voor hen een show te ontwikkelen.

Met die show, Traces, toerde Cruz drie jaar lang de wereld rond en verraste hij vriend en vijand met een combinatie van acrobatiek, parcours, sport, humor, muziek en theater. Wie het werk niet kent, kan op YouTube prachtige filmpjes vinden van deze verbluffende show.

Het begon allemaal toen de moeder van Cruz de turnlessen waar haar zoons naar toe gingen te competitief vond. Cruz: ‘We waren vier en vijf jaar. Toen ontdekte onze moeder in San Francisco een circusschool waar de Chinese meester Lu Yi lesgaf.’ Het competitie-element was weg, maar de gebroeders Cruz gingen er helemaal voor. ‘We waren heel fanatiek: zes uur per week trainden we. Op een gegeven moment gingen we elke dag. Hij had een ouderwetse werkethiek; als je tien uur per dag wilde studeren, dan kon dat.’

Lu Yi vond dat Francisco en Raphael hun talent niet mochten verloochenen, en adviseerde hen om ermee door te gaan. Cruz: ‘Hij is mijn mentor gebleven. Altijd als ik thuis kom, ga ik bij hem langs. Dan geeft hij me norse standjes, bijvoorbeeld ‘je hebt sterkere enkels nodig’ of ‘je moet meer push ups doen’ of ‘harder werken’. Maar hij is heel trots op me, dat weet ik.’

Het was Lu Yi die de jongens aanspoorde om naast het traditionele circuswerk ook alledaagse dingen in hun acrobatiek te incorporeren. ‘Hij was echt van de oude school, maar vond ook dat we die traditie uit moesten dagen, de grenzen op moesten zoeken. Hij liet ons skateboards gebruiken op het podium, basketballen, kostuums. Hij noemde ons ‘de volgende generatie’. Hij wilde dat we experimenteerden.’

Dat is ook wat Cruz de studenten van Rotterdam Circus Arts bij wil brengen. ‘Als ik inspiratie zoek voor een nieuwe show, dan kijk ik niet naar circusvideo’s, maar bijvoorbeeld naar capoeira, breakdance, ballet, moderne dans. Dat is juist wat er zo cool is aan circus: je kunt er alle kunstvormen in betrekken. Alles wat je leuk vindt kun je erin stoppen. Houd je van basketbal? Dan doe je een act met basketbal. Houd je van pianospelen? Dan doe je een act met een piano en muziek.’

Het bijzondere van de show Traces en van Cruz’ manier van ‘spelen’ is dat hij en zijn jonge partners op een heel persoonlijke manier circus maken. ‘Wat ik zo mooi vind aan het traditionele circus, is het gevaar wat je loopt. Het publiek zit op het randje van zijn stoel. Wij maken dat persoonlijk. Aan de ene kant door ons voor te stellen: in Traces vertellen we wie we zijn, onze haarkleur, lengte, leeftijd, en waar we van houden. Ik zeg bijvoorbeeld: ‘Ik houd van ontbijtgranen’. Dan kunnen mensen daaraan relateren. Ik wil die muur afbreken tussen publiek en performer. Het is geen film waar je een kaartje voor koopt.’

Aan de andere kant laten Francisco Cruz en zijn team hun menselijke kant zien door een acrobatische oefening opnieuw te doen als hij mislukt. ‘Er is een backflip met een paar salto’s erachteraan die af en toe misgaat. Dan doen we hem nog een keer. En nog een keer. Soms tot vijf of zes keer toe. Het is een soort improvisatie, ook wij weten nooit of hij gaat lukken. Je voelt dan dat het publiek aan jouw kant gaat staan. Dat ze willen dat het lukt.’

Inmiddels heeft de 26-jarige Cruz een sabbatical genomen, waarin hij zich richt op educatie. ‘Ik kan niet 24 uur per dag circus ‘doen’. Toen ik op tournee was heb ik gitaar leren spelen, ben ik liedjes gaan schrijven, heel veel gaan skateboarden, dat soort dingen, om niet alleen met de show bezig te zijn. Maar na drie jaar met dezelfde voorstelling is het welletjes.’

De show draait nog wel, maar met andere artiesten. ‘Ik heb de wereld gezien, nu is het tijd voor anderen. Ik wil dichter bij huis zijn. Over een jaar ga ik een permanente show doen in Los Angeles met een belangrijk gezelschap. Tot die tijd stort ik me op het onderwijs. Ik studeer nu aan de universiteit, iets wat voor mij compleet nieuw is, en ik geef workshops. Ik zit volledig buiten mijn comfort zone. En dat is helemaal te gek!’



Francisco Cruz aan het werk met studenten van Rotterdam Circus Arts.